Một trong những vấn đề nóng bỏng nhất trên bàn nghị sự kỳ họp thứ 6, QH khóa 12 này là Dự án đầu tư Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận. Để ra quyết định cuối cùng về chủ trương đầu tư, các đại biểu QH cũng như người dân đối diện với rất nhiều thắc mắc cần được giải đáp.

Câu hỏi lớn nhất từ trước đến nay hẳn vẫn là: Điện hạt nhân có an toàn không?

Thứ đến là: Việt Nam có sản xuất được điện hạt nhân không?

Công nghệ hạt nhân được phát triển từ thập niên 40 của thế kỷ trước nhằm phục vụ chiến tranh. Bước sang thập niên 50, thế giới mới bắt đầu chuyển sang sử dụng công nghệ này vì các mục đích hòa bình, đặc biệt là để sản xuất điện.

Sau sự cố hạt nhân Three Mile Island (Mỹ, 1979), thảm họa Chernobyl (Liên Xô, 1986), ngành điện hạt nhân toàn cầu đi vào thoái trào. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, người ta đang chứng kiến một xu thế rõ rệt của thế giới: trở lại với điện hạt nhân.

Sở dĩ như vậy vì điện hạt nhân có những ưu điểm không thể chối bỏ: 1, sử dụng điện hạt nhân là tiết kiệm được các nguồn tài nguyên đang sắp cạn kiệt trên phạm vi toàn thế giới (than, dầu, khí); 2, điện hạt nhân sạch, ít thải ra khí CO2 gây hiệu ứng nhà kính và hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Ngày nay, tổng sản lượng điện hạt nhân mà thế giới sản xuất đã bằng lượng điện sản xuất từ tất cả các nguồn vào năm 1960. Đặc biệt, các nước đang phát triển (Trung Quốc, Ấn Đội...) càng đẩy mạnh việc đầu tư phát triển điện hạt nhân. Trong khu vực, ngoài Việt Nam, còn có Indonesia và Thái Lan cũng đang xem xét việc xây dựng lò phản ứng đầu tiên của mình trong thập kỷ tới.

Còn về độ an toàn, điều có thể khiến nhiều người bất ngờ, là điện hạt nhân thật ra lại rất an toàn, nếu việc sản xuất tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật - công nghệ. Gần như tất cả các sự cố hạt nhân trên thế giới đều xuất phát từ sự bất cẩn của con người. Trong sản xuất điện hạt nhân, con người là yếu tố quan trọng nhất.

Và đó chính là điều sẽ khiến chúng ta phải hết sức cân nhắc. Điện hạt nhân an toàn tuyệt đối, nhưng chỉ là khi chúng ta đảm bảo tuyệt đối các yêu cầu về an toàn. Việt Nam là nước đang phát triển, với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, tâm lý tiểu nông và tác phong tiền công nghiệp còn rất nặng nề. Sẽ ra sao nếu chất lượng con người chưa đáp ứng được yêu cầu của văn minh công nghiệp? Một sai lầm trong sản xuất điện hạt nhân sẽ mang đến thảm họa, không cho phép chúng ta làm lại.

Chúng ta có thể làm gì để chuẩn bị cho việc trở thành một quốc gia có điện hạt nhân? Thời điểm vận hành nhà máy điện hạt nhân đầu tiên (đang được ấn định là năm 2020) liệu có quá sớm? Và rất nhiều câu hỏi khác mà dư luận đang quan tâm...